Hội thảo lấy ý kiến về dự thảo chính sách của Luật Luật sư sửa đổi tại khu vực phía Nam

Tham dự và chủ trì hội thảo có bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp; Tiến sĩ, Luật sư Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Về phía đại biểu tham dự có Luật sư Nguyễn Hải Nam, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam; Tiến sĩ, Luật sư Hà Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh; Luật sư Lê Hồng Nguyên, Ủy viên Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam; Luật sư Nguyễn Đình Thơ, Ủy viên Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam; ông Nguyễn Trường Thiệp, Phó Giám đốc Học viện tư pháp; cùng lãnh đạo các Sở Tư pháp, đại diện Đoàn Luật sư và các luật sư đến từ nhiều tỉnh, thành phố.

Theo dự thảo tờ trình, việc xây dựng chính sách để ban hành Luật Luật sư (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư trong tình hình mới, bảo đảm để luật sư, tổ chức của luật sư thực hiện tốt hơn quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm theo đúng quy định của pháp luật.

Qua đó, xây dựng và phát triển đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, am hiểu pháp luật, giỏi kỹ năng hành nghề, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập về thể chế, tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển tổ chức và hoạt động của luật sư phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, thông lệ quốc tế.

Theo đó, phạm vi của chính sách bao gồm: Luật Luật sư (sửa đổi) tiếp tục kế thừa, phát triển một số quy định đang phát huy hiệu quả trong thực tiễn thi hành thời gian qua trên cơ sở kết quả tổng kết thi hành Luật Luật sư.

Đồng thời, Luật Luật sư (sửa đổi) sửa đổi một số quy định về: Tiêu chuẩn luật sư nhằm xây dựng đội ngũ luật sư có đạo đức, bản lĩnh chính trị, trách nhiệm nghề nghiệp và năng lực chuyên môn, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề luật sư; Minh bạch hóa thị trường dịch vụ pháp lý, phát triển các tổ chức hành nghề luật sư hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.

Phân định rõ nội hàm giữa quản lý nhà nước với tự quản trong tổ chức và hoạt động của luật sư; quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư bảo đảm hiệu lực, hiệu quả, thực hiện phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số; nâng cao trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư.

Phát biểu tại hội thảo, Luật sư Nguyễn Hải Nam, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm tự quản của đội ngũ luật sư trong bối cảnh nguyên tắc tự quản được thực hiện dưới sự quản lý của Nhà nước. Theo Luật sư Nguyễn Hải Nam, chế độ tự quản của luật sư phải xuất phát từ nội tại của tổ chức xã hội nghề nghiệp. Về mặt chính sách, cần xây dựng thể chế và thiết chế mạnh hơn cho chế độ tự quản, đáp ứng tốt vai trò tự quản của tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư.

Liên quan đến mô hình tổ chức, Luật sư Nguyễn Hải Nam cho rằng không thể áp dụng một mô hình cơ cấu tổ chức thống nhất cho các Đoàn Luật sư có quy mô khác nhau tại các tỉnh, thành phố. Thực tiễn cho thấy, hiện nay Đại hội là cơ quan lãnh đạo duy nhất, trong khi Ban Chủ nhiệm vừa đảm nhiệm chức năng điều hành, vừa thực hiện vai trò lãnh đạo, thiếu sự giám sát.

Từ đó, Luật sư Nguyễn Hải Nam kiến nghị Luật Luật sư chỉ nên quy định về vị trí, vai trò, nhiệm vụ và nguyên tắc hoạt động của tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư, còn cơ cấu tổ chức cụ thể nên được điều chỉnh bằng nghị định hoặc giao cho Điều lệ của tổ chức xã hội nghề nghiệp; đồng thời nghiên cứu bổ sung mô hình tổ chức trung gian phù hợp, tương tự mô hình Hội đồng Luật sư toàn quốc của Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, Luật sư Hà Hải đề nghị tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của chính quyền phường, xã đối với hoạt động cung cấp dịch vụ pháp lý trên địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý các doanh nghiệp, tổ chức không phải là tổ chức hành nghề luật sư nhưng thực hiện hoạt động mang tính chất hành nghề luật sư, nhằm bảo đảm trật tự và sự lành mạnh của thị trường dịch vụ pháp lý.

Liên quan đến vấn đề bản lĩnh chính trị của luật sư, Luật sư Hà Hải nhấn mạnh đây không phải là yếu tố hình thành tức thời mà cần được rèn luyện, phấn đấu thường xuyên trong suốt quá trình hành nghề. Do đó, việc đặt ra và đánh giá tiêu chuẩn này cần gắn với quá trình tu dưỡng, chấp hành pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của luật sư.

Đối với hoạt động của luật sư nước ngoài tại Việt Nam, Luật sư Hà Hải đề xuất cần nghiên cứu quy định yêu cầu luật sư nước ngoài tham gia Đoàn Luật sư và Liên đoàn Luật sư Việt Nam khi hành nghề, nhằm khắc phục tình trạng luật sư Việt Nam bị yếu thế ngay trên thị trường trong nước. Theo đó, bên cạnh việc kiến tạo thị trường dịch vụ pháp lý, Nhà nước cần tăng cường bảo vệ thị trường pháp lý, kiên quyết ngăn chặn các cá nhân không phải là luật sư tham gia hoạt động dịch vụ pháp lý, đồng thời yêu cầu luật sư nước ngoài học tập, tuân thủ pháp luật Việt Nam và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong tổ chức luật sư Việt Nam, bảo đảm sự công bằng và phát triển bền vững của nghề luật sư.

Tại hội thảo, Tiến sĩ, Luật sư Phan Trung Hoài góp ý về chính sách xây dựng Luật Luật sư cần tập chung vào: Phát triển nghề luật sư đáp ứng yêu cầu của đất nước bước vào kỷ nguyên mới, xích lại gần hơn với mức độ phát triển nghề luật sư trên thế giới và khu vực.

Theo Luật sư Phan Trung Hoài, Luật Luật sư (sửa đổi) cũng cần phải giải quyết được sự mất cân đối trong sự phát triển nghề luật sư ở Việt Nam và khả năng đáp ứng nhu cầu thụ hưởng dịch vụ pháp lý đối với người dân, doanh nghiệp ở vùng sâu, vùng xa, các tỉnh miền núi, vùng kinh tế khó khăn. Đồng thời, luật cần thiết kế mô hình quản lý luật sư Việt Nam nhằm giải bài toán tăng cường quản lý Nhà nước và nâng cao năng lực tự quản của tổ chức xã hội nghề nghiệp của luật sư, xây dựng các Tổ chức hành nghề luật sư đủ mạnh tạo cú hích cho sự phát triển nghề luật sư Việt Nam. Bên cạnh đó, cũng cần có chính sách tháo gỡ về thủ tục hành chính, tư pháp nhằm bảo đảm quyền hành nghề của luật sư.

Góp ý về việc bổ sung tiêu chuẩn bản lĩnh chính trị vững vàng trong hệ tiêu chuẩn của luật sư, Luật sư Phan Trung Hoài cho rằng, đây là yêu cầu phù hợp với thông lệ chung của các quốc gia có nghề luật sư phát triển, nhằm khẳng định vị trí, vai trò và chức năng xã hội của luật sư. Bản lĩnh chính trị của luật sư được xác định là khả năng nhận thức đúng đắn, sự kiên định về lập trường và nội lực nghề nghiệp, góp phần làm rõ hơn chức năng xã hội của nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư.

Luật sư Phan Trung Hoài cho rằng cần lượng hóa tiêu chuẩn bản lĩnh chính trị để bảo đảm tính khả thi trong áp dụng, gắn với các điều kiện trở thành luật sư như việc cấp, cấp đổi, thu hồi Chứng chỉ hành nghề và Thẻ luật sư theo Luật Luật sư. Đồng thời, đề xuất bổ sung nội dung về thể chế chính trị, chức năng xã hội của luật sư trong chương trình đào tạo bắt buộc tại Học viện Tư pháp và các cơ sở đào tạo luật; cùng với đó là quy định rõ trách nhiệm của luật sư hướng dẫn tập sự trong việc bồi dưỡng nhận thức chính trị và chuẩn mực hành nghề cho người tập sự.

Ông Trần Công Lập, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh An Giang cho rằng tổ chức hành nghề luật sư không nên mở rộng tràn lan, mà cần tăng cường công tác quản lý trong khuôn khổ pháp luật hiện hành, gắn với đẩy mạnh kiểm tra, giám sát để bảo đảm kỷ cương nghề nghiệp. Đồng thời, ông Lập đề xuất nghiên cứu quy định thống nhất biểu giá dịch vụ pháp lý theo vùng, áp dụng trên phạm vi cả nước. Bên cạnh đó, kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế công nhận luật sư theo chế định phiên ngang, thống nhất quy định về biển hiệu tổ chức hành nghề luật sư, và cho rằng không nên phân cấp quản lý nhà nước về công tác luật sư xuống cấp xã, phường, mà cần định hướng giao cho cơ quan quản lý chuyên môn ở cấp cơ sở phù hợp, bảo đảm tính thống nhất, chuyên sâu và hiệu quả trong quản lý.

Kết luận hội thảo, bà Đặng Kim Hoa ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm của các luật sư, chuyên gia và đại biểu tham dự, qua đó gợi mở nhiều vấn đề quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách và dự thảo Luật Luật sư trong thời gian tới. Thay mặt Ban Tổ chức, bà trân trọng cảm ơn sự tham gia, đóng góp tích cực của đội ngũ luật sư và các đại biểu tại hội thảo.

Bà Đặng Kim Hoa cho biết, thời gian tới Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục tổ chức các hội thảo chuyên đề nhằm lấy ý kiến góp ý cụ thể đối với Luật Luật sư (sửa đổi), đồng thời mong muốn nhận được sự đồng hành, đóng góp của đội ngũ luật sư. Mục tiêu hướng tới là nâng cao vị thế của luật sư, xây dựng các tổ chức hành nghề luật sư đủ mạnh, đủ lớn, tạo cú hích thúc đẩy thị trường dịch vụ pháp lý phát triển, qua đó đóng góp tích cực cho sự phát triển của nền kinh tế đất nước.

Về chính sách xây dựng đội ngũ và kỷ cương hành nghề, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh đề nghị cân nhắc tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị” do mang tính định tính, khó lượng hóa; đồng thời cho rằng việc bồi dưỡng chính trị hằng năm với số lượng lớn luật sư là khó khả thi trong thực tiễn.

Đối với chế định luật sư tập sự, Đoàn Luật sư thống nhất đề xuất đổi tên và mở rộng quyền năng, cho phép luật sư tập sự tham gia tố tụng tại Tòa án cấp khu vực hoặc các vụ án hình sự có khung hình phạt đến 15 năm tù dưới sự giám sát của luật sư hướng dẫn.

Liên quan đến miễn, giảm đào tạo và tập sự, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh đề nghị chỉ áp dụng đối với Thẩm phán, Kiểm sát viên có từ 05 năm công tác trở lên, Giáo sư, Phó Giáo sư và Tiến sĩ luật; các chức danh khác cần thực hiện đầy đủ quy trình đào tạo và tập sự.

Về kỳ thi cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, Đoàn Luật sư đề nghị giữ nguyên cơ chế hiện hành do Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức; đồng thời kiến nghị bổ sung phóng viên báo chí vào nhóm đối tượng không được hành nghề luật sư nhằm phòng ngừa xung đột lợi ích.

Đối với chính sách phát triển thị trường dịch vụ pháp lý, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh đề nghị làm rõ khái niệm “dịch vụ pháp lý” và nghiêm cấm các cá nhân, tổ chức không phải luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý, nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Liên quan đến luật sư nước ngoài, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh đề nghị giữ nguyên các điều kiện hành nghề hiện hành, không nới lỏng và cần tăng cường quản lý chặt chẽ; đồng thời cho rằng việc bổ sung quyền ký hợp đồng tư vấn cho cơ quan, doanh nghiệp nhà nước là không cần thiết.

Về chính sách đổi mới quản lý nhà nước và tự quản, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh kiến nghị đưa quy định về thành lập chi nhánh Đoàn Luật sư vào Luật Luật sư để tạo cơ sở pháp lý giải quyết tình trạng quá tải tại các địa phương có đông luật sư.

Đối với hoạt động kiểm tra, Đoàn Luật sư không đồng tình với việc giao UBND cấp xã kiểm tra hoạt động luật sư do hạn chế về chuyên môn và nguồn lực; đề nghị tiếp tục giao nhiệm vụ này cho Sở Tư pháp nhằm bảo đảm hiệu quả quản lý.