Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Ngãi góp ý Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi)

Tham dự và Chủ trì buổi làm việc có bà Hà Thị Anh Thư, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi.

Về phía Đoàn Luật sư tỉnh Quảng Ngãi có Luật sư Nguyễn Ngọc Lâm, Phó chủ nhiệm; Luật sư Nguyễn Tấn Lực, Phó chủ nhiệm cùng các luật sư thuộc Đoàn.

Tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung thảo luận vào một số vấn đề có tính nền tảng đối với tổ chức và hoạt động nghề luật sư, trong đó đáng chú ý là đào tạo nghề, kỳ thi quốc gia về luật sư, tiêu chuẩn hành nghề, hoạt động của luật sư tập sự, xử lý kỷ luật và cơ chế quản lý nhà nước gắn với chế độ tự quản nghề luật sư.

Tại phiên họp, Luật sư Nguyễn Ngọc Lâm trình bày báo cáo về những ý kiến đóng góp của Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Theo đó, đối với Điều 8 Dự thảo Luật về đào tạo nghề luật sư, Liên đoàn đề nghị xác định rõ cơ sở đào tạo, theo hướng người có bằng cử nhân luật được tham dự khóa đào tạo nghề luật sư tại Học viện Tư pháp – Bộ Tư pháp hoặc cơ sở đào tạo nghề luật sư của tổ chức xã hội – nghề nghiệp luật sư.

Việc duy trì quy định này cho phép Liên đoàn thành lập cơ sở đào tạo nghề luật sư được cho là góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Về kỳ thi quốc gia về luật sư, Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng Dự thảo Luật cần quy định rõ cơ quan, tổ chức chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức kỳ thi, đồng thời xác lập những nguyên tắc cơ bản ngay trong Luật thay vì chỉ giao Chính phủ quy định. Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị Liên đoàn là cơ quan chủ trì tổ chức kỳ thi theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp và kỳ thi được tổ chức 02 lần/năm.

Đối với cơ chế giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư, Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị tiếp tục duy trì quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật Luật sư hiện hành. Theo Liên đoàn Luật sư Việt Nam, quan hệ xử lý kỷ luật luật sư là quan hệ nội bộ giữa thành viên và tổ chức xã hội – nghề nghiệp của mình, được điều chỉnh bởi Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Bộ Quy tắc Đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam.

Theo đó, đối với trường hợp luật sư không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn liên quan đến hình thức kỷ luật tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn Luật sư hoặc xóa tên khỏi danh sách luật sư, luật sư có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp theo quy định hiện hành.

Một nội dung được các đại biểu quan tâm là tiêu chuẩn luật sư. Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị giữ quy định người muốn trở thành luật sư phải có bằng cử nhân luật. Theo Liên đoàn, việc có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật không đương nhiên đồng nghĩa với việc người học đã được trang bị đầy đủ kiến thức pháp lý nền tảng ở bậc đại học, đặc biệt là kiến thức về luật nội dung và pháp luật tố tụng.

Đối với luật sư tập sự, Liên đoàn cơ bản thống nhất với phương án cho phép người tập sự được thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định pháp luật, trên cơ sở sự phân công và giám sát của luật sư hướng dẫn. Việc mở rộng cơ hội tiếp cận thực tiễn được đặt song song với yêu cầu bảo đảm tính kiểm soát, hướng dẫn trực tiếp trong quá trình tập sự.

Liên đoàn cũng đề nghị tiếp tục quy định ngay trong Luật các trường hợp được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư, thay vì giao Chính phủ quy định, do đây là những vấn đề nền tảng liên quan trực tiếp đến điều kiện gia nhập nghề cũng như quyền, nghĩa vụ của người hành nghề.

Một trong những nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với tổ chức và hoạt động nghề luật sư là cơ chế quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp. Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng một số nội dung trong các dự thảo Luật trước đây có xu hướng làm giảm vai trò tự quản của Liên đoàn và các Đoàn Luật sư.

Trên cơ sở đó, Liên đoàn đề nghị bổ sung nguyên tắc quản lý luật sư và hành nghề luật sư theo hướng kết hợp quản lý nhà nước với chế độ tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư.

Trên tinh thần lắng nghe, thẳng thắn và cùng hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng nghề luật sư, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi trao đổi, ghi nhận một số nội dung trọng tâm như sau:

Về quan điểm chung, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Luật sư. Theo đó, chất lượng luật sư cần được đánh giá trên cơ sở năng lực hành nghề thực tế, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm đối với khách hàng, pháp luật và xã hội. Việc đơn giản hóa, rút ngắn quy trình gia nhập nghề là cần thiết nhưng phải bảo đảm không làm giảm các yêu cầu về chất lượng và chuẩn mực nghề nghiệp.

Về kỳ thi quốc gia về luật sư, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đồng tình với chủ trương tổ chức kỳ thi và đề nghị Dự thảo Luật làm rõ tính chất, thẩm quyền tổ chức cũng như trách nhiệm bảo đảm tính khách quan, chất lượng và kết quả kỳ thi. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế bảo đảm sự tham gia thực chất của cơ quan quản lý nhà nước, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo và đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm.

Nội dung kỳ thi cần hướng đến đánh giá năng lực hành nghề thực tiễn, không chỉ dừng ở việc kiểm tra khả năng “biết luật” mà phải “nắm luật”, biết vận dụng pháp luật để giải quyết công việc thực tế, nhất là năng lực phân tích hồ sơ, xử lý tình huống, lựa chọn căn cứ pháp lý, tư vấn, tranh tụng và ứng xử nghề nghiệp.

Về tiêu chuẩn luật sư, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh thống nhất với yêu cầu bảo đảm chuẩn đầu vào, đồng thời cho rằng nâng cao tiêu chuẩn nghề nghiệp không đồng nghĩa với việc chỉ nâng yêu cầu về bằng cấp. Bằng đại học luật là điều kiện cần; bên cạnh đó, điều kiện gia nhập nghề cần chú trọng kiến thức pháp luật, năng lực thực hành, kỹ năng nghề nghiệp và đạo đức hành nghề. Các yêu cầu về liêm chính, trung thực, độc lập và trách nhiệm nghề nghiệp cần được cụ thể hóa thành những tiêu chí có khả năng đánh giá, kiểm chứng.

Về tập sự hành nghề luật sư, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi cho rằng hoạt động đào tạo và tập sự cần được thực hiện thực chất, là quá trình chuyển từ “học luật” sang “hành nghề luật”, không chỉ đáp ứng yêu cầu về thời gian. Người tập sự cần được trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, soạn thảo văn bản, tham gia hoạt động tư vấn, tố tụng và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp dưới sự hướng dẫn, giám sát thực chất của luật sư hướng dẫn. Đồng thời, cần quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của cơ sở đào tạo, tổ chức quản lý tập sự và luật sư hướng dẫn, bảo đảm người hoàn thành tập sự đáp ứng yêu cầu về năng lực hành nghề.

Về quyền hành nghề trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định phù hợp về ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hành nghề luật sư. Việc ứng dụng AI cần bảo đảm nguyên tắc đây là công cụ hỗ trợ, còn luật sư vẫn phải chịu trách nhiệm nghề nghiệp, đặc biệt trong việc kiểm chứng thông tin, bảo mật dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi ghi nhận các ý kiến góp ý của Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Đoàn Luật sư tỉnh; đồng thời đề nghị tiếp tục phối hợp, trao đổi những vấn đề phát sinh từ thực tiễn hành nghề để Đoàn nghiên cứu, tổng hợp và tham gia ý kiến đối với dự án Luật tại Quốc hội.