Hội thảo tham vấn về giải pháp phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả tại khu vực phía Nam

Tham dự và chủ trì Hội thảo có bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ Tư pháp, Bộ Tư pháp; TS.LS Phan Trung Hoài, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam; đại diện Dự án EU JULE II (UNDP); đại diện Sở Tư pháp các tỉnh, thành phố: TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Khánh Hòa, An Giang,…; đại diện Viện Kiểm sát TP. Hồ Chí Minh, Công an TP. Hồ Chí Minh.

Tham dự còn có đại diện Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư các tỉnh, thành phố: TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Lâm Đồng, An Giang, cùng các luật sư đại diện các tổ chức hành nghề luật sư và đông đảo luật sư các tỉnh, thành phố phía Nam.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp, nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của thị trường dịch vụ pháp lý trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Theo bà Đặng Kim Hoa, một thị trường dịch vụ pháp lý phát triển minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả không chỉ đáp ứng nhu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp mà còn là “hạ tầng pháp lý” quan trọng, góp phần bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, lành mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Bà Đặng Kim Hoa cho biết, thời gian qua, thể chế quản lý nhà nước về hành nghề luật sư và dịch vụ pháp lý từng bước được hoàn thiện; đội ngũ luật sư, tổ chức hành nghề luật sư phát triển cả về số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, thị trường vẫn còn những điểm nghẽn về khung khổ pháp lý, cơ chế quản lý, tính minh bạch và đánh giá chất lượng dịch vụ.

Đồng thời, năng lực tư vấn chuyên sâu trong các lĩnh vực thương mại quốc tế, đầu tư xuyên biên giới và giải quyết tranh chấp quốc tế cần tiếp tục được nâng cao. Do đó, cần có lộ trình nâng chuẩn chuyên môn, tăng cường năng lực hội nhập, sức cạnh tranh của đội ngũ luật sư và hoàn thiện môi trường pháp lý để thị trường phát triển lành mạnh, bình đẳng.

Đánh giá cao sự đồng hành của Dự án “Tăng cường Pháp luật và Tư pháp tại Việt Nam” (EU JULE), bà Đặng Kim Hoa nhấn mạnh, Hội thảo là diễn đàn quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp nhận các ý kiến đa chiều từ cơ quan quản lý, luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học và đối tác quốc tế.

Những ý kiến đóng góp tại Hội thảo sẽ được Bộ Tư pháp nghiên cứu, tiếp thu trong quá trình tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về luật sư và dịch vụ pháp lý, đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời gian tới.

Tại Hội thảo, TS.LS Phan Trung Hoài trình bày tham luận “Giải pháp phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả – Góc nhìn từ phía tổ chức hành nghề luật sư”.

Từ đặc điểm lịch sử, thể chế, kinh tế – xã hội và văn hóa pháp lý của Việt Nam, TS.LS Phan Trung Hoài cho rằng phát triển thị trường dịch vụ pháp lý phải phù hợp với điều kiện thực tiễn, đặt trong khuôn khổ pháp luật và gắn với quá trình thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và sự quản lý của Nhà nước.

Một yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của thị trường là chất lượng, tính liêm chính và bản lĩnh nghề nghiệp của đội ngũ luật sư, qua đó tạo dựng uy tín và niềm tin của xã hội. Bên cạnh đó, cần lấy nhu cầu, sự hài lòng và niềm tin của khách hàng làm cơ sở đánh giá hiệu quả thị trường; tăng cường kết hợp giữa quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ và xây dựng cơ sở dữ liệu pháp luật.

Từ đó, tham luận đề xuất tiếp cận việc xây dựng thị trường dịch vụ pháp lý từ chính đặc điểm, bản sắc và văn hóa nghề luật sư Việt Nam, hướng tới một thị trường minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả và phát triển bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trình bày tham luận “Giải pháp phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả”, Luật sư Lê Quang Y, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP. Đồng Nai, cho rằng thị trường dịch vụ pháp lý là một bộ phận đặc thù của nền kinh tế dịch vụ, gắn trực tiếp với việc bảo vệ quyền, thực thi pháp luật và bảo đảm an toàn cho các hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Theo Luật sư Lê Quang Y, phát triển thị trường không chỉ dừng ở việc gia tăng số lượng luật sư, tổ chức hành nghề mà cần xây dựng hạ tầng tin cậy dựa trên khả năng kiểm chứng tư cách hành nghề, quản trị chất lượng, bảo vệ khách hàng, bảo đảm quyền hành nghề, chuyển đổi số và trách nhiệm nghề nghiệp.

Từ thực tiễn tại Đồng Nai, Luật sư Lê Quang Y nhận định, sự phát triển của kinh tế địa phương, hệ thống khu công nghiệp, logistics, chuỗi cung ứng và hoạt động FDI đang tạo nhu cầu ngày càng lớn đối với các dịch vụ pháp lý chuyên sâu, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, doanh nghiệp, đất đai – xây dựng, lao động, thuế – hải quan, mua bán – sáp nhập và giải quyết tranh chấp xuyên biên giới. Tuy nhiên, thị trường vẫn còn những hạn chế về phân bố và năng lực chuyên sâu của đội ngũ luật sư chưa đồng đều, khả năng kiểm chứng thông tin nghề nghiệp, chất lượng quản trị tại các tổ chức hành nghề và việc thực thi quyền hành nghề.

Trên cơ sở đó, Luật sư Lê Quang Y đề xuất năm nhóm giải pháp trọng tâm, gồm: hoàn thiện khung pháp lý và bảo đảm quyền hành nghề; xây dựng cơ sở dữ liệu nghề nghiệp thống nhất, phát triển dịch vụ số; nâng cao chuẩn quản trị tổ chức hành nghề theo hướng chủ động và dựa trên rủi ro; đổi mới công tác bồi dưỡng, phân định chức năng tự quản và quản trị AI; triển khai chương trình phát triển dịch vụ pháp lý tại Đồng Nai giai đoạn 2026 – 2030. Trong đó, cần chú trọng chuyên môn hóa đội ngũ luật sư, phát triển dịch vụ pháp lý phòng ngừa, tăng cường kết nối với cộng đồng doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và các thiết chế giải quyết tranh chấp.

Đối với yêu cầu trong giai đoạn mới, Luật sư Lê Quang Y cho rằng phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả không thể chỉ dựa vào việc tăng số lượng luật sư hoặc mở rộng quảng bá dịch vụ, mà phải đồng thời bảo đảm quyền hành nghề, nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng cơ chế tự quản phù hợp và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm.

Góp ý tại Hội thảo, Luật sư Hà Hải, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh cho rằng, bên cạnh nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, cần coi phát triển thị trường dịch vụ pháp lý là một trọng tâm trong quá trình sửa đổi Luật Luật sư.

Theo Luật sư Hà Hải, mặc dù quy mô thị trường đã có bước phát triển, nhưng tính minh bạch về thông tin, dữ liệu và hoạt động của các tổ chức hành nghề, đặc biệt là tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài, vẫn cần được cải thiện.

Từ thực tiễn đó, Luật sư Hà Hải đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, tăng cường giám sát, hậu kiểm và bảo đảm cạnh tranh công bằng giữa các tổ chức hành nghề trong và ngoài nước; đồng thời nghiên cứu cơ chế để luật sư nước ngoài tham gia vào Đoàn Luật sư, Liên đoàn Luật sư, qua đó thúc đẩy giao lưu, đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ luật sư trong nước.

Bên cạnh đó, cũng cần thúc đẩy tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ pháp lý ngay từ khâu phòng ngừa, tư vấn đầu tư, đấu thầu và giao dịch, qua đó mở rộng nhu cầu và tạo động lực phát triển thực chất cho thị trường.

Tại Hội thảo, Luật sư Dương Đình Nam, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng đề nghị quan tâm hơn đến công tác quản lý, giám sát đối với các chi nhánh, tổ chức hành nghề luật sư hoạt động tại địa phương khác, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý và tuân thủ các chuẩn mực nghề nghiệp.

Luật sư Dương Đình Nam đề nghị cơ quan quản lý nhà nước cần lưu ý tình trạng một số người không phải luật sư nhưng thực hiện dịch vụ đại diện theo ủy quyền có thu phí, thiếu sự ràng buộc về chuyên môn, đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp, qua đó ảnh hưởng đến hình ảnh và uy tín của nghề luật sư.

Đối với dự thảo Luật Luật sư, Luật sư Dương Đình Nam cho rằng việc cho phép người không phải luật sư tham gia góp vốn có thể tạo thêm nguồn lực cho tổ chức hành nghề, nhưng cần quy định chặt chẽ về điều kiện, phạm vi và mức độ tham gia để bảo đảm tính độc lập, bản chất nghề nghiệp và tôn chỉ hoạt động của luật sư.

Luật sư Lưu Văn Tám, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh cho rằng, để phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, cần nâng cao tính minh bạch về chi phí, phương thức cung cấp dịch vụ và bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các tổ chức hành nghề luật sư Việt Nam và nước ngoài.

Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp về vai trò của luật sư, qua đó hình thành thói quen sử dụng dịch vụ pháp lý, nhất là dịch vụ pháp lý mang tính phòng ngừa.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Luật sư Lưu Văn Tám cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực xã hội, mở rộng hợp tác giữa luật sư Việt Nam và luật sư nước ngoài, tạo điều kiện nâng cao năng lực, quy mô và khả năng cạnh tranh của các tổ chức hành nghề luật sư.

Bên cạnh đó, cần tăng cường kết nối giữa tổ chức hành nghề luật sư với hệ thống dịch vụ công, nghiên cứu cơ chế khai thác phù hợp các nguồn dữ liệu công của Nhà nước, qua đó nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý.

Góp ý tại Hội thảo, Luật sư Lương Minh Khang, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng cho rằng, phát triển thị trường dịch vụ pháp lý cần tập trung vào hai yếu tố cốt lõi là hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao tính chuyên nghiệp của tổ chức hành nghề luật sư.

Theo Luật sư Lương Minh Khang, thay vì so sánh về số lượng hay doanh thu giữa luật sư Việt Nam và luật sư nước ngoài, cần chú trọng xây dựng các tổ chức hành nghề chuyên nghiệp, có chất lượng dịch vụ tốt để tạo dựng uy tín, thu hút khách hàng và mở rộng thị trường.

Luật sư Lương Minh Khang cho rằng, Bộ Tư pháp cần định hướng tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về vai trò của luật sư, đặc biệt là sử dụng dịch vụ pháp lý từ sớm để phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ tìm đến luật sư khi tranh chấp phát sinh.

Trong quá trình sửa đổi Luật Luật sư, Luật sư Lương Minh Khang kiến nghị Bộ Tư pháp tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, kết nối để hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi để luật sư yên tâm hành nghề, nâng cao tính chuyên nghiệp và phát triển hiệu quả.

Phát biểu kết luận Hội thảo, bà Đặng Kim Hoa ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến, tham luận của đại biểu, những trao đổi tại Hội thảo đã chỉ ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, từ hoàn thiện thể chế, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý đến xây dựng các tổ chức hành nghề luật sư có quy mô, chuyên nghiệp và tăng cường ứng dụng chuyển đổi số.

Bà Đặng Kim Hoa nhấn mạnh, để xây dựng thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả và hấp dẫn, cần chú trọng xây dựng niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với luật sư; đồng thời phát triển các tổ chức hành nghề có quy mô, tăng cường sử dụng luật sư trong khu vực công và xây dựng hạ tầng, cơ sở dữ liệu hỗ trợ hoạt động nghề nghiệp.

Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện thể chế, đồng thời phối hợp với các cơ quan để thúc đẩy thị trường dịch vụ pháp lý phát triển, đáp ứng nhu cầu trong nước và hướng tới thị trường quốc tế.